موقع پخت ياسردشدن قطعات وقسمت ديگرآن درطي زمان وپس ازانباركردن يابعدازاينكه بدست مصرف كننده
مي رسدخودرا ظاهرمي كند.بطوركلي براي پيش گيري ازنقص ها يا تشخيص نوع عيب هاي به وجودآمده بايد
آزمايشهايي برروي موادخام ايجادبگيردكه درزيرمهمترين آنها به طوراختصارآورده مي شود.
هواي منطقه يزد در تابستان، گرم و خشك، و در زمستان، سرد و خشك است و اختلاف درجه حرارت بين شب و روز، گاهي اوقات به 28 درجه سانتي گراد مي رسد. مردم يزد براي مقابله با اين شرايط جوي و اقليمي، به راه حل هايي دست يافته اند كه جنبه هاي آزار دهنده آب و هوايي را كم كنند؛ از آن جمله است: ساختن خانه ها در كنار هم، ديوار هاي بلند، به كار بردن خشت خام، پوشش كاهگل، ساختن طاق هاي گنبدي، زيرزمين و بادگير و ... كه مجموعاً وسايلي هستند براي مبارزه با ناملايمات هواي گرم تابستان و هواي سرد زمستان. از بين مواردي كه بر شمرديم، بادگير، كارآيي بيشتري در تلطيف شرايط جوي منطقه دارد؛ به حدي كه مي توان گفت شهر ها و روستا هاي كويري با بادگير نفس مي كشند.
يزد شهر زيباترين بادگير ها با معماري كويري، شهري باستاني بر سر راه جاده ابريشم؛ بادگير هاي يزد كه در نوع خود كامل ترين اند به همراه ديوار هاي قطور و طاق هاي گنبدي بلند، مناسب آب و هواي كويري منطقه ساخته شده اند؛ بادگير ها هر يك از نظر شكل سطح مقطع، ارتفاع، سطح وجه ها، تعداد پايه ها و چشمه ها، نوع تزيينات، گچ بري و ... با يكديگر تفاوت دارند.
موضوع اين مقاله ضرورت و اهميت بادگير و فنون ساختمان آن در ناحيه جنوبي دشت كوير يا استان يزد است كه به تشريح آن مبادرت مي ورزيم.
بادگير، وسيله تهويه مناسبي براي خانه هاي در قلب كوير به حساب مي آيد؛ به طوري كه جريان هواي مطبوعي را در اتاق ها، تالار و زيرزمين، ايجاد مي كند؛ به همين لحاظ است كه معمولاً در هر محل، جهت بادگير را در سمتي مي سازند كه مناسب ترين جريان هواي منطقه را جذب كند؛ مثلاً در سراسر منطقه «اردكان»، جهت بادگير را رو به شمال درست مي كنند تا هواي شمال را به داخل خانه برساند؛ در اين صورت، پشت بادگير را در جهت «باد قبله» مي سازند كه همراه با گرد و خاك است.
كار اساسي بادگير در دو قسمت خلاصه مي شود:
1- هواي دلپذير و مطبوع را به قسمت زير، هدايت مي كند؛ به طوري كه هوا به مجرد اينكه به چشمه هاي بادگير مي وزد، به جهت وضعيت ويژه چشمه هاي بادگير، باد با سرعت هرچه تمام تر، به پايين كشيده مي شود.
2- جهت ديگر بادگير، هواي گرم و آلوده را به بيرون مي فرستد؛ يعني در واقع كار مكش را انجام مي دهد.
ضمناً در مسير بعضي از بادگير هايي كه به سرداب راه پيدا مي كند، طاقچه يا گنجه اي در دل ديوار تعبيه مي كنند و در چوبي بر آن مي گذارند تا بتوانند باد را كنترل كنند؛ به اين معني كه در زمستان، در گنجه را مي بندند تا ارتباط فضاي داخل و خارج اتاق را قطع كنند. اين گنجه ها در اتاق، تقريباً كار يخچال هاي امروزي را انجام مي دهند؛ به طوري كه گوشت و ماست و پنير و غذاي شب مانده را در گنجه مي گذارند و در آن را مي بندند تا آن مواد از هواي گرم فضاي داخل و دسترسي حيوانات خانگي در امان باشد. در روستاي «عقدا»، اين گنجه هاي ديواري را اصطلاحاً «گمبيچه» مي نامند.
ضمناً از بادگير علاوه بر تهويه و موردي كه ذكر آن گذشت، براي سرد نگه داشتن مواد غذايي، به روش بهتري نيز استفاده مي كنند. براي اين منظور، روي چوب ميان قفسه بادگير، يك قرقره چوبي بند مي كنند و سپس از ميان قرقره، ريسماني مي گذرانند كه به پايين بادگير مي رسد و سر ديگر آن ريسمان را به صورت چهار رشته در مي آورند كه به چهار گوشه تخته مشبكي به طول و عرض تقريبي 70 سانتي متر، بسته مي شود؛ كه اين تخته را اصطلاحاً «چووش» (/ĉo.Uŝ/) مي نامند. سپس آن سر طناب را به ميخ ديوار تالار مي زنند و روي تخته مشبك، ماست، گوشت، پنير و غذا هايي كه باقي مي ماند، مي گذارند. براي آنكه تخته را به بالا و در معرض جريان هوايي قرار بدهند، سر طناب را از ميخ باز كرده و پايين مي كشند تا سر ديگر آن با واسطه قرقره اي كه به تخته مشبك متصل است، بالا كشيده شود. در اين صورت، تخته مشبك بالا مي رود و در معرض هواي سرد قرار مي گيرد و از فاسد شدن مواد غذايي روي آن، جلوگيري مي شود. يك فايده ديگر اين كار، چنين است كه مواد خوراكي را از دسترسي حيوانات خانگي، دور نگه مي دارد.
پلان و برش بادگير در خانه اي در اشكذر يزد؛ مسير كانال اين بادگير چهار طرفه از طريق گمبيچه به اطاق و در ادامه به سرداب يا زيرزمين راه دارد.
1- رف يا طاقچه بالا؛ 2- طاقچه؛ 3- گم بيچه، گمبيچه يا گنجه؛ 4- صفه يا ايوان 5- اطاق؛ 6- سرداب يا زيرزمين؛ 7- بادگير.
نمايي از بادگير معمولي و بادگير دو اشكوبه يا دو طبقه اي يزدي و كلاه فرنگي خانه آقا زاده در ابركو يا ابرقوي يزد؛ اين خانه متعلق به دوران قاجار است و ارتفاع بادگير دو طبقه آن 18 متر است.
وجود بادگير، با آب و هواي هر منطقه، در رابطه مستقيم است؛ به طوري كه هرچه از شدت گرماي هوا كاسته شود، به همان ميزان، از تعداد بادگير ها نيز كاسته خواهد شد؛ به عنوان مثال در روستاي كوهستاني «طزرجان» و «ده بالا» كه هواي آنها خنك است، بادگير، براي اهالي، معنا و مفهومي ندارد؛ در صورتي كه در بخش «ميبد» كه داراي آب و هواي گرم و خشك است، به تقريب مي توان گفت كه تمام مساكن، بادگير دارند.
وجود بادگير در هر خانه، معرف تعين و تشخص افراد آن خانه است. بزرگي و كوچكي بادگير، با موقعيت اقتصادي صاحب خانه، ارتباط دارد؛ به نحوي كه وقتي وارد يك روستاي كويري مي شويم، با نگاهي گذرا به وضعيت بادگير ها، مي توانيم موقعيت اقتصادي هر خانوار را به تقريب، مشخص كنيم؛ زيرا كه خانه هاي فقير نشين بادگير ندارند و بعضي از آنان كه بادگير دارند، مصالح عمده بادگير، خشت و گل، و بادگير از گونه يك طرفه است و حتي تعداد چشمه هاي آن، بسيار كم است؛ در صورتي كه مصالح بادگير عمده مالكان، بيشتر، خشت و آجر است و بادگير از گونه چند طرفه است و با تزييناتي همراه است.
اكثر بادگير ها، يك طبقه است. فقط چند بادگير در سراسر يزد ديده شد كه دو يا سه طبقه است؛ به عنوان مثال در روستاي عقدا، يك بادگير دو طبقه در «رباط حاجي ابوالقاسم رشتي» مشاهده شد كه معمرين راجع به كيفيت بناي آن، چنين اظهار نظر مي كنند: "در گذشته بر اثر ناامني، در طبقه دوم آن آتش مي افروختند تا رخنه و ورود دشمن را، به روستا هاي اطراف اطلاع دهند؛ و از طرفي، طبقه دوم، به عنوان برج راهنما براي كاروانيان به حساب مي آمده است." عده ديگري مي گويند: "ساختن بادگير دو طبقه، يك نوع هنر معماري است؛ زيرا ساختن آن، كار هر معماري نيست."
نظر دوم به حقيقت نزديك تر است؛ زيرا امكان رفتن افراد به طبقه دوم، يا امكان آتش افروزي در آن نيست؛ و از جهتي، فرم ظاهري بادگير كه هشت ضلعي است، نشان مي دهد كه رعايت تناسب و زيبايي بادگير براي معمار، در درجه اول اهميت بوده است. همان طوري كه در تصوير مي بينيد ، بادگير طبقه دوم، روي بادگير طبقه اول ساخته شده است؛ ضمناً منفذ زير بادگير آن درست در وسط منافذ دو طبقه بادگير است. بادگير طبقه دوم، كار هواكش را انجام مي دهد؛ يعني در واقع اين بادگير طبقه دوم، وسيله بسيار مناسبي است براي سهولت نفس كشيدن چشمه هاي بادگير كناري طبقه اول.
در شهر «تفت»، يك بادگير سه طبقه كه از نظر معماري بسيار ارزنده است، مورد بررسي قرار گرفت. اين بادگير به عنوان نوعي تفاخر به حساب مي آيد؛ از طرفي، بادگير سه طبقه در تلطيف هواي خانه، بسيار موثر است. باد در هر سمت و ارتفاعي كه جريان داشته باشد، به راحتي، به وسيله چشمه هاي يكي از طبقات بادگير، به داخل كشانده مي شود.
بلند ترين و زيبا ترين بادگير ها، بادگير «باغ دولت آباد» يزد است كه ارتفاع آن 33 متر و 80 سانتي متر است و تاريخ بناي آن به زمان «كريم خان زند» مي رسد. حسن اين بادگير، در دو قسمت خلاصه مي شود:
1- زمينه بادگير، هشت ضلعي است و با ارتفاع زيادي كه چشمه هاي آن دارد، طبيعي است كه باد در هر جهت و ارتفاعي جريان داشته باشد، به راحتي و با سرعت هر چه بيشتر، به قسمت زير، هدايت مي شود.
2- در زير بادگير، حوضي است كه در ميان آن، فواره سنگي اي تعبيه شده است؛ به طوري كه وقتي باد به سطح آب مي وزد، هواي خنك و مطبوعي ايجاد مي كند.
عمارت هشتي يا ديوانخانه و بادگير معروف باغ دولت آباد در يزد؛ اين باغ محل سكونت و حكومت محمد تقي خان بافقي -سر سلسله خوانين يزد- است كه مربوط به اواخر دوره افشاريه و آغاز زنديه مي باشد.
ذكر اين نكته لازم است كه در مساكن زرتشتي، بر خلاف مساكن مسلمان نشين، از بادگير، چندان خبري نيست؛ زيرا همان طوري كه قبلاً به آن اشاره شد، بادگير در گذشته، به عنوان يك علامت تعين به حساب مي آمده؛ بنابراين زرتشتيان به علت اينكه در مضايقي قرار داشتند، ساختن بادگير، در گذشته، برايشان ميسر نبود. مثلاً در شهر تفت، هر موقع كه زرتشتيان مي خواستند بادگير بسازند، مي بايست به لوطي هاي محل، به هر ترتيبي كه شده باشد، باج بدهند. از طرف ديگر در بعضي نقاط از جمله روستاي «مباركه» كه يك روستاي زرتشتي نشين در حوالي تفت است، در گذشته، به علت ناامني، اهالي، مجبور بودند كه مساكن آنان به صورت فشرده و مجتمع بنا گردد؛ به نحوي كه مي توان قسمت قديمي روستا را به صورت واحد، تلقي كرد. در چنين مساكن فشرده اي، ساختن بادگير، مقدور نبود؛ به همين لحاظ، اهالي براي تهويه منازل خود، به ايجاد چند روزنه در دل ديوار رو به سمت شمال كه همراه با باد مطبوع است يا روزنه هايي در دو طرف سقف، قناعت مي كردند.
ضمناً از مطالعاتي كه درباره مساكن زرتشتي نشين تفت به عمل آمده است، اين نكته استنباط مي شود كه اهالي براي مبارزه با ناملايمات هواي گرم در تابستان و هواي سرد در زمستان، منازل خود را به صورت «چهار صفه اي» در آورده اند؛ به طوري كه در هر زماني از سال، به مقتضاي آب و هوا، در يكي از صفه ها به سر مي برند؛ تابستان در سمت جنوب، بهار در سمت شمال، عصر هاي زمستان در سمت شرق و صبح هاي زمستان در سمت مغرب.
بادگير را گذشته از خانه هاي مسكوني، براي خانه باغات و مساجد و خنك نگه داشتن آب در آب انبار ها نيز مي سازند. تعداد بادگير هاي آب انبار در سراسر يزد، به تناوب بين يك تا شش بادگير، مشاهده شد. ضمناً بادگير در آب انبار، نقش مصونيت از گنديدگي آب را نيز ايفا مي كند. براي اين منظور، بايد بادگير را طوري روي خزينه آب انبار بسازند كه مسلط بر آب باشد، والا آب آن بدبو و بدمزه خواهد شد. البته محاسبه بادگير نسبت به خزينه آب انبار، به تجربه و مهارت بنا، بستگي دارد.
خانه اي چهارصفه اي در كوچه باغ خندان در تفت يزد؛ در خانه هايي كه نمي توانستند در آن بادگير بسازند از طريق اين معماري با ناملايمات آب و هوايي سراسر سال مبارزه مي كرده اند.
1- كرياس يا ورودي؛ 2- طويله و كاهدان؛ 3- صفه؛ 4- حياط؛ 5- اطاق؛ 6- پستو يا بي اطاق؛ 7- راه پله پشت بام؛ 8- آبريزگاه يا مستراح؛ 9- كوچه باغ خندان
بادگير بر حسب زمينه و جهت آن، انواعي دارد كه بعداً به توضيح آن، اشاره خواهيم كرد. در اينجا به فنون ساختن يك بادگير يك طرفه كه بيشتر در نواحي ميبد و «اردكان» و بلوكات تابعه رواج دارد، قناعت مي كنيم.
معماران محلي، براي ساختن بادگير، از پشت بام خانه و از جايي كه مشرف به اتاق كوچكي است كه براي بادگير اختصاص داده اند، با خشت يا با آجر، تنوره بادگير را با مقطع مستطيل مي چينند تا به ارتفاع معيني برسند. سپس بالاي اين تنوره چهار ديواره را، دو چوب به طريق ضربدر -×- مي گذارند؛ به نحوي كه دو سمت هر چوب در دو زاويه مقابل مقطع، قرار مي گيرد. سپس ديواره هاي سمت شرق و غرب و جنوب بادگير را 2 تا 2.5 متر بالا مي آورند. سپس در قسمت شمال كه رو به «باد اصفهان» است، با نيمه خشت يا آجر نيمه، به عرض 6 سانتي متر، روي تنوره را تا ارتفاع معيني مي چينند. معمولاً ارتفاع اين تيغه ها، 40 سانتي متر بلندتر از ساير ديواره هاست. اين تيغه ها را اصطلاحاً «پايه» (/pA.yā/) مي نامند. اين پايه ها، نوعي بادشكن به حساب مي آيد و از لحاظ معماري، فوايدي چند بر آن مترتب است:
1- به نماي بادگير، جلوه خاصي مي بخشد.
2- موجب استحكام ساختمان بادگير مي شود؛ زيرا در اردكان و بلوكات تابعه، گاهي اوقات، گردبادي همراه با گرد و خاك به نام «پيچك» (/pI.ĉok/) مي وزد كه چنانچه بادگير بدون پايه باشد، به ساختمان آن، لطمه وارد خواهد كرد.
3- بادگير را در سمت جنوب و مشرف به كوچه مي سازند. طبيعي است در صورت عدم داشتن پايه، به ويژه در گذشته كه تا حدي ناامني بر منطقه حكمفرما بود، سارقين از طريق منفذ بادگير به داخل منزل راه پيدا مي كردند.
عرض بين دو تيغه كه اصطلاحاً «چشمه» ناميده مي شود، بين 40 تا 60 سانتي متر است. تعداد چشمه هاي هر بادگير، بستگي به عرض اتاق دارد؛ به طوري كه براي اتاق هاي داراي عرض بين 3 و 5 و 7 متر، به ترتيب 5 و 7 و 11 چشمه مي گذارند. ضمناً در اين منطقه، رسم است كه تعداد چشمه هاي بادگير، نبايد جفت باشد؛ زيرا براي صاحب آن، خوش يمن نيست و به قول خودشان «آمد» (/U.mad/) ندارد.
سقف دو پايه را به صورت «چپيله»مي پوشانند؛ به اين ترتيب كه دو خشت به صورت مايل به سمت بالا با دست نگه مي دارند و سپس يك خشت، مابين آن دو خشت مي گذارند.
بام بادگير را به صورت خرپشته در مي آورند تا در كشاندن هواي مطبوع يا در بيرون كردن هواي گرم و آلوده، كمك كند؛ بعد، روي پشت بام بادگير را به قطر 3 سانتي متر با «نيمچه كاه» مي پوشانند و گاهي اوقات، فاصله بين دو پايه را با خشت و نيمچه كاه، تخت مي كنند. سپس، دو يا سه رگ آجر در لبه هاي بام آن كار مي گذارند؛ به طوري كه هر طرف آجر ها 3 تا 5 سانتي متر بيرون باشد و باران، لطمه اي به ديوار هاي بادگير، وارد نكند. چيدن آجر ها به اين ترتيب، علاوه بر استحكام بادگير، به زيبايي ظاهري آن نيز مي افزايد. گاهي اوقات كف پشت بام را كاهگل مي كنند و سپس يك رديف آجر روي آن مي چينند و فاصله بين آجر ها را با گچ و خاك، بند كشي مي كنند. بعضي از افراد كه امكان مالي بيشتري دارند، روي چشمه هاي بادگير را گچبري مي كنند.
تعداد چشمه هاي هر بادگير، با بزرگي آن بادگير، ارتباط مستقيمي دارد و از طرفي، تعداد چشمه هاي هر طرف بادگير، با شدت باد همان طرف، و در مجموع با هواي هر منطقه، ارتباط دارد. ضمناً در بعضي خانه ها، گاهي براي فصل زمستان كه احتياج به بادگير نيست، چشمه هاي بادگير را با آجر يا خشت، تيغه مي كنند؛ يا چنانچه در قسمت پايين بادگير، دريچه اي كار گذاشته باشند، آن را مي بندند. اين كار معمولاً هر ساله در اواخر پاييز و در آستانه زمستان، صورت مي گيرد.
از آنجايي كه در تابستان، اهل خانه معمولاً در اتاقك زير بادگير استراحت مي كنند، احتمال دارد كه پرندگان، خصوصاً كبوتران، در چشمه هاي بادگير، آشيانه كنند و فضولات آنها، روي ساكنان بريزد؛ بنابراين براي جلوگيري از اين كار، چشمه هاي بادگير را با تور سيمي يا نرده هاي چوبي، مي پوشانند.
بادگير دو اشكوبه اي خانه آقازاده در ابرقو يا ابركوه يزد؛ اين بادگير معروف از نوع دو طبقه و چهار طرفه است كه نوع پيشرفته اي از بادگير يزدي است؛ به تنوره ها، چشمه ها، پايه ها، داربست هاي چوبي، سقف و تزيينات گچبري آن توجه كنيد.
بادگير بر سه نوع است:
1- بادگير اردكاني
2- بادگير كرماني
3- بادگير يزدي
اين نوع بادگير، بيشتر در منطقه اردكان ديده مي شود. جهت چشمه هاي بادگير، رو به باد اصفهاني است و از سمت غرب و شرق و جنوب، منفذ ندارد. بناي اين نوع بادگير، به نسبت ساير انواع بادگير ها، تا حدي ساده و از لحاظ اقتصادي نيز مقرون به صرفه است؛ و به همين دليل ممكن است كه براي هر اتاقي يك بادگير بسازند.
بادگير كرماني كه ساده و تقريباً محقر است، به خانه خانواده هاي متوسط رو به پايين، اختصاص دارد. ساختن اين نوع بادگير، از عهده هر بنايي بر مي آيد و مصالح عمده آن، بيشتر، خشت و گل است. اين نوع بادگير را چون دو طرفه است، «بادگير دو قلو» نيز مي گويند. اين بادگير را در مسير باد هاي شناخته شده مي سازند. كار اين نوع بادگير، تا حدودي، به نسبت بادگير هاي اردكاني، دقيق تر و ايده آل تر است؛ زيرا فشار باد به يك جهت، موجب تخليه سريع هواي گرم و آلوده از طرف ديگر مي گردد. ضمناً بادگير بيشتر آب انبار ها را نيز به صورت بادگير كرماني درست مي كنند تا از يك سمت آن، هواي خوش و مطبوع به آب برسد و از طرف ديگرش، هواي گرم به بيرون برود.
بادگير يزدي كه از ساير انواع بادگير ها بزرگتر است، معمولاً چهار طرفه ساخته مي شود و به همين لحاظ اين بادگير را در بعضي جا ها، «بادگير چهار طرفه» يا «بادگير چهار سو» هم مي نامند. البته ساختمان آن از نظر معماري، از ساير انواع بادگير ها، مشكل تر و پيچيده تر است. به اين لحاظ، مي توان آن را نوع برجسته اي از پديده هاي هنر معماري به حساب آورد. ارتفاع آن، معمولاً زياد است. ضمناً ميزان ارتفاع بادگير از پشت بام خانه و نوع چشمه هاي هر سمت بادگير، ارتباطي مستقيم با اوضاع جوي منطقه دارد. اين نوع بادگير، معمولاً مخصوص ثروتمندان است و گاهي نيز در خانه هاي افراد متوسط روستايي و شهري نيز ساخته شده است.
قصد داریم شما را با 8 نمونه از جدیدترین کاشی های مورد استفاده در دکوراسیون داخلی آشپزخانه آشنا کنیم. با ما همراه باشید…
1- نوار کاشی آبی مستطیل شکل براق در یک الگوی ماهی مانند، طرحی متفاوت را در این آشپزخانه ایجاد کرده است.
2- کاشی شش گوش تیره در این آشپزخانه در کنار کانتر و قفسه بندی های چوب یک اثر دراماتیک را خلق کرده است.
3- این کاشی های شش گوش منجر به لمس احساسی متفاوت در بیننده می شود و به خوبی در تضاد با رنگ روشن آَشپزخانه استفاده شده است.
4- کاشی مستطیل شکل از سایه های رنگ آبی خاکستری تشکیل شده که سبب پدید آمدن هارمونی تکرنگ در آشپزخانه می شود.
5-دیوار پشت کابینت این آشپزخانه با استفاده از کاشی مستطیل شکل سفید در اندازه های مختلف بافتی متفاوت را ایجاد کرده است.
6- کاشی های زرد، خاکستری و سفید، شش ضلعی های گوناگونی و سرگرم کننده ای در آشپزخانه به وجود آورده اند.
7- کاشی های آبی با دوغاب سفید را در آشپزخانه این خانه پر جنب و جوش و سرگرم کننده مشاهده می کنید.
8- کاشی های سفید و ملات تیره در همراهی با مصالح به کار برده شده در محیط تضاد سفید و سیاه را ایجاد کرده اند.
در سال 1981 ، اولین سری فروشگاههای شعبه های پخش و فروش ارزانتر خود ، شلوارهای جین آرمانی و بازار بزرگ آرمنی را افتتاح کرد .آرمانی در سال 2000 بخش جدید گریم و آرایشی را به محصولات خود افزود ، که توسط پت مگراس طرح ریزی می شد . امروزه امپراطوری آرمانی شامل 2000 مرکز فروش جهانی با فروش سالیانه بیشتر از یک بیلیون دلار می باشد. پس از اینکه پلیس پاریس، خیمه های مشکی نمایش او را در سينت سولپايس پاريس، با این ادعا که ساخت و استقرارآنها امن نیست ، ممنوع کرد، آرمانی مجبور شد در مارس 1998 درشهرنیویورک کار خود را به نمایش بگذارد . در این زمان نمایشهای راهرویی او معمولا جمعیت زیادی را به خود جلب می کرد و رابرت دنیرو ، اسپایک لی ، مارک والبرگ، مارتین اسکورسس ، سوفیا لورن و بسیاری دیگر به تماشای آن می آمدند .مقدمه
امروزه فناوری نانو به یکی از مهمترین شاخه های پیشــرفت علم در بســیاری از زمینه های علوم و مهندسی تبدیل شده اســت. صنعت کاشی نیز همانند سایر صنایع تحت تاثیر این تکنولوژی قرار گرفته است.
کاشــی و ســرامیک ها یکــی از پرکاربردترین مصالح ســاختمانی هســتند که درقسمتهای مختلف یک ســاختمان مانند آشپزخانه، حمام و ســرویس بهداشتی، نمای ســاختمان و غیره استفاده میشوند. نشست ذرات آلاینده به همراه رطوبت بر روی سطوح کاشی و سنگ و متعاقب آن آلودگی سطوح منجر به ایجاد فضای نامناسب برای ســاختمان، افزایش هزینه های نگهداری و تحمیل خسارتهای گسترده میشود.همچنین، کاشی های معمولی فضا را برای رشد انواع باکتری و قارچ آماده کرده و انتقال آلودگی و بیماری را در مکان های مورد استفاده افزایش میدهند.
در ســالیان اخیر محققان موفق به شناســایی ترکیباتی فلزی با خاصیت آنتی باکتریال و خودتمیز شونده شده اند که این ترکیبات میتوانند از رشد و نمو باکتریها و قارچ ها و دیگر عوامل بیماری زا جلوگیری کنند. اســتفاده از فناوری نانو در تولید کاشی و سرامیک خودتمیزشونده و آنتی باکتریال، مانع از کثیف شدن، جذب رطوبت و ایجاد هرگونه آلودگی بر روی سطوح مورد نظر میشود.
اصول خود تمیزشوندگی
پوششهای خودتمیزشونده به دو گروه آب گریز و آب دوست تقسیم میشــوند. در پوشش های آب گریز به واسطه تشکیل قطرات کروی شکل و در پوشش های آب دوست از طریق تشکیل لایه های نازک آب روی ســطح، آلودگی ها از سطح زدوده می شوند.
آبدوست یا آبگریز بودن سطح به زاویه تماس قطره آب با سطح بســتگی دارد. زاویه تماس در فصل مشترک سه فاز جامد و مایع و گاز در محل تماس قطره مایع با سطح جامد تشکیل میشود. به طور کلــی، اگر زاویه تماس کمتر از ۹۰ درجه باشد، سطح را آبدوست می گویند، در حالی که اگر این زاویه بیشــتر از ۹۰ درجه باشد، سطح را آب گریز می نامند. ســطوح با زاویه تماس نزدیک به صفر درجه ابرآب دوست و سطوح با زاویه تماس بیشتر از ۱۵۰ درجه ابر آب گریز نام دارند. سطوح آب گریز دارای انرژی سطحی بسیار پایین هستند، در حالی که انرژی ســطحی ســطوح آب دوست بسیار بالاست. استفاده از فناوری نانو و بروز خواص متفاوت در ابعاد نانومتری دســتیابی به ســطوح ابر آب گریز و ابر آب دوست را ممکن کرده است.
پوشش های آب گریز و ابرآب گریز
زبری ســطح و ساختار آن، نقشــی بسیار مهم در افزایش زاویه تماس دارند. انســانها با الهام از برگهای نیلوفر آبی، برای ســاخت سطوح فوق آبگریز تلاش کردهاند. در پوششهای آبگریز، آب به محض تماس با ســطح به شــکل قطرات کروی تجمع یافته و از روی سطح لغزیده و ذرات آلودگی را با خود از روی سطح میزداید. زمانی که یک سطح دارای بافت زبری در مقیاس نانومتری باشد، فصل مشترک بین هوا و آب در یک قطره که بر روی ســطح قرار گرفته است افزایش پیدا میکنــد و نیروی موئینگی بین قطره و ســطح شــدیداً کم میشــود. بنابراین، قطره آب شکل کروی به خود میگیــرد و به راحتی جریان پیدا میکند و ذرات آلایندهی موجود بر روی ســطح، به قطرات آب چسبیده و با غلطیدن قطرات آب، آلودگیها نیز از سطح زدوده میشود. پوششهای نانو با ذرات در حد چند ده نانومتر، ضمن پوشش حفرههای میان ذرات سطح و همچنین رساندن زاویه تماس آب با ســطح به بیش از ۱۲۰ درجه، امکان ایستای ذرات آب روی سطح را از بین برده و موجب کاهش تجمع آلودگیها و چسبندگی آن روی سطح خواهند شد.
پوشش های آب دوست و ابر آب دوست
برخلاف ســطوح آبگریز که فقط از ســازوکار جریــان قطرات آب برای اثر خودتمیزشــوندگی اســتفاده میکنند، ســطوح آبدوست ساختار شــیمیایی آلودگیها را در مجــاورت نور از بین میبرند. این فرایند فوتوکاتالیز نام دارد. در طول فرایند فوتوکاتالیز، ساختار شیمیایی آلودگیهای ارگانیک و سایر ناخالصیها که بر روی پوشش قرار دارد بهوســیله جذب نور شکسته شده و بههمراه آب از روی سطح جدا میشــوند. یکی از موادی که کاربرد زیادی بهعنوان سطوح خودتمیز شونده آبدوست دارد دیاکسیدتیتانیوم است. با کاهش ابعاد ذرات و افزایش نسبت سطح به حجم، درصد فعالیت فوتوکاتالیستی ذرات افزایش پیدا میکند. بههمین دلیل، معموال از نانوذرات اکسیدتیتانیوم بهعنوان سطوح ابرآبدوست استفاده میشود.
علاوه بر نانوذرات اکســیدتیتانیوم، نانوذرات دیگری ماننــد اکســیدروی (ZnO)، کادمیم ســولفید(CdS) ، اکسیدتنگســتن (WO۳) و دیاکســید زیرکونیوم (ZrO۲) در پوششهای خودتمیزشونده کاربرد دارند.
در شکل ۳ تفاوت بین زاویه تماس آب با سطح پوشیده شده با لایه نازکی از دیاکسید تیتانیوم-سیلیکون قبل و بعد از تابش نور نشان داده شده اســت. قبل از تابش نور UV، زاویه تماس قطرات آب با سطح بیش از ۹۰ درجه است. با تابش نور، تجزیــه و زدایش آلودگی سیلیکون میشوند.
در مثالی دیگر، فرایند خود تمیزشوندگی سطح بر پایه نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم نشان داده شده است ( شکل۵ ) . تصاویر مربوط به مقایسه سطح دو کاشی استفاده شده در نمای ساختمان بعد از ۳۳ ماه است ، که در یکی از پوشش خود تمیزشونده دی اکسید تیتانیوم استفاده شده و دیگری بدون پوشش است. کاملا مشخص است که سطح پوشش داده شده کاملا تمیز مانده و ذرات گرد و غبار و آلودگی تغییری در ظاهر آن ایجاد نکرده اند.
پوشش های آنتی باکتریال
پوشش های آنتی باکتریال از تشکیل باکتری ها ، رشد جلبک ها و میکروب ها روی سطح جلوگیری می کنند.استفاده از پوشش های آنتی باکتریال باعث حفاظت سطوح در برابر تشکیل کپک و قارچ در اماکن عمومی ، سرویس های بهداشتی، آشپزخانه ها و کارخانجات فراورده های غذایی می شود.
نانو ذرات نقره ، یکی از پرکاربردترین ذرات در حوزه نانو فناوری هستند که به دلیل داشتن خصوصیات ضد میکروبی مشهور بوده و به عنوان یک کاتالیست قادرند بیش از ۶۵۰ گونه باکتری ، ویروس و قارچ را نابود سازند.
نقره در ابعاد بزرگتر ، فلزی با خاصیت واکنش دهی کم می باشد.ولی زمانی که به ابعاد کوچک در حد نانومتر تبدیل می شود خاصیت میکروب کشی آن بیش از ۹۹ درصد افزایش می یابد.
با به کارگیری پوشش های باکتریال و خود تمیز شونده در کاشی ، سرامیک و سنگ و استفاده از آنها در اماکن عمومی نظیر بیمارستان ها ، ار انتشار و انتقال باکتری های بیماری زا ممانعت به عمل آمده و به این ترتیب علاوه بر پیشگیری ، از شیوع بیماری در بین افراد جلوگیری می شود.همچنین با استفاده از نانو پوشش ها ی آنتی باکتریال ویژگی ضد باکتری ذاتی در سطوح ایجاد می شود که با شستشو یا مواد شوینده از بین نمی روند.
کاشی های سرامیکی دارای پایداری شیمیایی و ظاهری بالایی هستند و به همین دلیل به طور گسترده ای در محیط های مختلف مانند محیط های بیمارستانی و خانگی استفاده می شوند.متاسفانه کاشی های سرامیکی به خودی خود دارای خاصیت آنتی باکتریال نبوده و میکروارگانیسم به راحتی و به خصوص در محیطهای مرطوب روی سطح ان تکثیر می شوند.حضور و تکثیر میکروارگانیسم روی سطح کاشی ، سلامی انسان ره به خطر می اندازد.
علاوه بر نانوذرات نقره ، نانو ذرات اکسید روی ( ZnO ) ، اکسید مس ( CuO ) ، اکسید آلومینیوم ( Al ۲ O ۳ ) ، دی اکسید تیتانیوم ( TiO ۲ ) و اکسید نیکل ( NiO ) دارای خاصیت میکروبی قوی در برابر باکتری های گوناگون هستند.
نانو ذرات آنتی باکتریال ، سازگار با محیط زیست و برای بدن انسان بی ضرر هستند.بنابراین با قراردادن این نانو ذرات در لعاب کاشی و سرویس های بهداشتی ، خاصیت آنتی باکتریال دائمی در سطوح کاشی ایجاد می شود.
عملکرد ضد باکتری نانو ذرات نقره
ویژگی ضد باکتری بودن نقره به علت انتشار آرام و اهسته ، اما مداوم یون های نقره است.نسبت سطح به حجم بسیار بالای نانو ذرات نقره سبب می شود که یون ها به سهولت منتشر شده و با سرعت بیشتر و به شکل موثرتری میکروب ها را بکشند.نانو ذرات نقره در مسیر ماده مغذی سلول انقطاع ایجاد کرده و سبب می شوند که دیواره و غشاء سلولی میکروب ها سست و ناپایدار گردد که این ناپایداری غشای سلولی به معنی مرگ زودرس میکروب خواهد بود. به این ترتیب ، بدون استفاده ار هیچ گونه ماده شیمیایی ، میکروب ها به شکل موثری از بین می روند.
تحقیقات نشان می دهد که دی اکسید تیتانیوم به عنوان یک فوتوکاتالیست قوی ، مانند مواد آنتی باکتریال عمل می کند.و اثر بخشی آن سه برابر قوی تر از کلر و ۱,۵ برابر قوی تر از اوزون است.این ماده توانایی از بین بردن ویروس سارس و آنفولانزا و باکتری استفیلو کوسوس زرد را با بازدهی قریب به ۱۰۰ درصد دارد.همچنین اسپری دی اکسید تیتانیوم با خاصیت ضد باکتری برای استفاده بر روی کاشی ها ، درب ها ، سقف و کف اتاق ها دارای کاربرد تجاری است.
مزایای استفاده از فناوری نانو در صنعت کاشی و سرامیک :
۱- کاهــش اســتفاده از مــواد شــوینده برای تمیزسازی سطح تا۷۰درصد؛
۲- کاهش هزینههای پاکسازی و ضدعفونیکردن محیطی؛
۳- کاهش دورههای پاکسازی؛
۴- کاهش آلودگیهای محیط و محافظت سطوح از تاثیر نم و کثیفیها؛
۵- سهولت در تمیز کردن لکههای سخت مانند سیلیکون، چربی و روغن با استفاده از آب؛
۶- جلوگیری از رشد و گسترش کپک، جلبک و مشابه آنها در محیطهای بیمارستانی، حمام و سرویس بهداشتی؛
۷- کاهش سایش و فرسایش سطوح؛
۸- بیخطر و سازگار بودن مواد با محیطزیست.
شرایط استفاده و نگهداری :
· مکان اجرای نانو بایستی ترجیحا سرپوشیده و به دور از تابش مستقیم نور آفتاب ، گرد و غبار و بارندگی باشد .
· دمای محیط و سطح مورد نظر بین ۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد باشد .
· هنگام استفاده از AZ و نانو ، حتما از دستکش تمیز و یکبار مصرف استفاده نمائید تا اثر چربی و کثیفی پوست شما روی سطح باقی نماند.
· دمای نگهداری بین۵ تا۳۰ درجه سانتی گراد می باشد.
· دور از نور مستقیم آفتاب نگهدار ی شود
· این محصول خوراکی نبوده و از دسترس کودکان دور نگهداری شود.
نحوه استفاده :
۱- سطح مورد نظر را کاملا شسته و خشک نمایید ، سپس اسفنج نانو ( غول خاکستری ) را مرطوب نموده و سطح را با اسفنج کاملا تمیز کرده بطوری که اثر هیچگونه لکه ، چربی و یا کثیفی روی آن نماند سپس آثار به جا مانده اسفنج را از روی سطح با دستمال کاملا پاک نمایید.
۲- محلول پیش تمیز کننده AZ را بر روی سطح اسپری نموده و با یکی از دستمال های موجود در بسته سطح را کاملا تمیز نمائید ، سپس سطح را با آب خالی شسته و کاملا خشک نمایید.
۳- محلول نانو را بر روی سطح مورد نظر اسپری نمایید و با دستمال کاملا تمیز داخل بسته ، نانو را روی سطح یک دست نمایید بطوری که تمامی سطح آغشته به نانو گردد ، پس از۲۰ دقیقه دستمال مخصوص نانو را با محلول نانو آغشته و به صورت دورانی سطح مورد نظر را به آرامی ماساژ دهید . ( صرفا به جهت یک نواخت شدن بیشتر محلول نانو بر روی سطح ) نانو بعد از ۲۴ ساعت بر روی سطح سخت می گردد. در طول این مدت هیچگونه رطوبت ، گرد و خاک و یا کثیفی با سطح در تماس نباشد .
ماندگاری محصول :
. بین ۱ تا ۳ سال
. برای ماندگاری اثر نانو پس از اجرا به هیچ عنوان از مواد شوینده برای شستشو استفاده نگردد.(شستشو فقط با آب - خالی و دستمال)
بازار نانو پوشش
تقاضای بازار جهانی نانوپوشــشها در ســال ۲۰۱۲، ۲۵۵ کیلوتــن و با تخمیــن درآمدی حدود ۱۴۹۵۰ میلیون دلار بوده اســت. البته افزایش تقاضای مواد پیشرفته در صنایع پزشکی و خودروســازی، دلیلی برای رشد نانوپوششها بوده است. پوششهای توســعهیافته بر اساس فناورینانــو، دارای مزیتهایی از قبیل افزایش سختی، مقاومت در برابر سایش، انعطافپذیری و شــفافیت بالا نســبت به پوششهای مرسوم هســتند. انتظار میرود افزایش آگاهی در مورد پوشــشهای ضدمیکروبی و خودتمیزشــونده کاربــرد آنها باعث بهبود تقاضــای بازار در ســالهای آینده شود. در نمودار زیر حجم بازار نانوپوشــشها ( بر حسب کیلوتن ) و محصولات مورد تقاضا در بین ســالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ نشان داده شده است.
پتنت
به منظــور تعییــن اختراعات ارائه شــده در زمینهی پوششهای خودتمیزشونده در زمینه کاشــی و ســرامیک، پتنتهای ارائه شده در این زمینه بررســی شــدند. ۵ پتنت در زمینه کاشیهای خودتمیزشونده یافت شد که از این تعداد، اولین پتنت ثبتشده مربوط به شرکت TOTO کشور ژاپن در سال ۱۹۹۹، یک پتنت مربوط به کشور کره در سال ۲۰۰۱، دو پتنت مربوط به کشــور چین در ســالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۱۳ و یک پتنت مربوط به کشــور تایوان در سال ۲۰۱۳ است.
شرکت
در جدول زیر اســامی برخی از شــرکتهای داخلی و خارجی فعال در زمینه تولید کاشــی و سرامیکهای آنتیباکتریال و خودتمیزشونده ذکر شده است.
در این مطلب انواع مدل مبل های اداری با طراحی متفاوت و زیبا را مشاهده کردید که امیدواریم با الگوبرداری از این مدل ها بتوانید مبلمان اداری با طرح های شیک و کاربردی را انتخاب کنید.
2. ترکیب با دیگر کاشی ها
دو نوع متفاوت از کاشی های شیشه ای را انتخاب کنید و آنها را با سلیقه خود در کنار هم بچینید و نصب کنید. بهتر است از یک رنگ واحد برای دو شکل متفاوت استفاده کنید تا با یکدیگر تناسب بیشتری داشته باشند. حتی می توانید در دو حالت عمودی و افقی آنها را بچینید تا تفاوتشان بیشتر مشخص شود.
3. در این آشپزخانه از کاشی های شیشه ای براق و درخشان استفاده شده است تا زیر نور بازتاب زیبایی از رنگ های رنگین کمان را منعکس کند. از هر زاویه ای که به این کاشی ها نگاه کنید درخشندگی زیبای آنها را می بینید. این کاشی های صدفی به ترکیب رنگ بژ این اتاق زیبایی دوچندان بخشیده است.
4. کاشی های چندکاربردی
از کاشی های شیشه ای فقط برای دیوارهای آشپزخانه استفاده نمی کنند، می توانید زیر جزیره آشپزخانه را نیز با آنها دکور کنید. این کاشی ها خیلی سنگین نیستند و ایده خوبی برای استفاده زیر جزیره هستند.
5. ایده پردازی
کاشی هایی که اصولا در مکان های عمومی همچون مترو استفاده می شوند نیز می تواند برای استفاده در دیوارهای آشپزخانه ایده خوبی باشد. کاشی هایی به آبی روشن با دوغاب سفید باعث بهتر و بیشتر دیده شدن این کاشی ها در فضای آشپزخانه می شوند. از آنجا که شیشه کاربردهای متنوع دارد از اینکه آن را با مصالح یا مواد دیگر ترکیب کنید، نهراسید. نتیجه بدی حاصلتان نمی شود.
6. رنگ های گرم
رنگ هایی که در طبیعت یافت می شوند را در کاشی های آشپزخانه استفاده کنید. در این عکس، ترکیبی از رنگ های گرم قهوه ای، کرم، طلایی و حتی سفید را می بینید که در کنار یکدیگر ترکب بسیار زیبایی ساخته اند و بسیار جلب توجه می کنند.
7. رنگ جلب توجه کننده
کاشی های شیشه ای در رنگ های متنوع عرضه می شوند، بنابراین به سراغ رنگ های جسورانه و جلب توجه کننده بروید. به طور مثال، کابینت هایی که تهمایه قرمز دارند را با کاشی های زرشکی تا ترکیبی از قرمز جفت کنید. البته این انتخاب را فقط برای یک قسمت – مثلا پشت اجاق گاز – اعمال کنید و بقیه دیوارها را ساده کاشی کاری کنید. این باعث می شود تا آن قسمت بسیار جلب توجه کند.
موضوع معماری درباره فضاست. تعاريف مختلفي كه تاكنون از معماري ارائه شده است، اغلب به گونهاي بر اهميت فضا در معماري تاكيد ميكنند، بطوريكه وجه مشترك بسياري از اين تعاريف، در تعريف معماري به عنوان فن سازماندهي فضا است. به عبارت ديگر موضوع اصلي معماري اين است كه چگونه فضا را با استفاده از انواع مصالح و روشهاي مختلف، به نحوي خلاق سازماندهي كنيم. از ديدگاه اگوست پره(Auguste Perret) ، معماري هنر سازماندهي فضاست و اين هنر از راه ساختمان بيان ميشود. ادوارد ميلر اپژوكوم (Edvard Miller Upjokom) نيز معماري را هنر ساختن و هدف كلي آن را محصور كردن فضا براي استفاده بشر تعريف ميكند. به گفته لامونت مور (Lamont Moore) نيز معماری هنر محصور کردن فضا جهت استفاده بشر است. معماری یعنی تبدیل ذهنیت به کالبد عینی در قالب فرم -محتوا وعملکرد.
تعریف معماری :
لوکوربوزیه:
او در تعریف معماری نوشته است:
” معماری بازی استادانه، صحیح و باشکوه تودههایی است که در روشنایی با یکدیگر جمع میشوند.
چشمان ما برای مشاهدهی صورت ها (فرم ها) در روشنایی ساخته شدهاند، نور و سایه این صورت ها را آشکار می کنند، مکعب ها، مخروط ها، کره ها، استوانه ها یا هرم ها صورت های بزرگ اولیهای هستند که نور آن را به گونهای ممتاز آشکار میکند، تصویر این صور در درون ما و بدون ابهام متمایز و ملموس است. به همین دلیل است که این ها صور زیبا، زیباترین صوراند. همه کس، از کودک گرفته تا وحشی و ما بعد الطبیعه دان با این مطلب موافق است. این امر به ماهیت هنرهای تجسمی مربوط میشود.
معماری مصری، یونانی یا رومی، معماری منشورها، مکعب ها و استوانه ها، هرم ها یا کرههاست. اهرام، معبد لوکسور، پارتنون، کولیزیوم، ویلای هادریان. معماری گوتیک، دراساس، بر کرهها، مخروط ها و استوانه ها استوار نیست. فقط صحن اصلی کلیسا بیان صورتی ساده اما به هندسهی پیچیدهای از مرتبهی دوم (قوس های متقاطع) است. به همین دلیل است که یک کلیسای جامع چندان زیبا نیست و ما در آن به دنبال معوض هایی از نوع ذهنی خارج از هنر تجسمی میگردیم. یک کلیسای جامع از نظر ما به عنوان راه اصلی استادانه برای مسئلهای دشوار جالب است. اما مسئلهای که فرضهای آن به نادرست بیان شدهاند، زیرا از صورت بزرگ اولیه (اصلی) ناشی نمیشوند. کلیسای جامع یک کار تجسمی نیست، بلکه یک درام است؛ مبارزهای است علیه نیروی ثقیل، که احساس طبیعتی احساساتی است. ” (لوکوربوزیه؛ 1381: 207و208)
ادموند بیکن:
” معماری بیان فضا است به نحوی که در شرکت کننده، تجربه ی معینی از فضا در ارتباط با تجارب پیشین و آتی ایجاد کند.“ (بیکن؛ 1378 : 18)
معماری ترکیب مخاطزه آمیزی از توانایی و ناتوانی است.
که ظاهرا گرفتار “شکل دادن” به دنیا است. ذهن معماران برای فعال شدن ، بستگی به تحریک دیگران – مشتریان، اشخاص یا موسسات- دارد. بنابراین، تصادف، زیر بنای نهفته ی زندگی همه ی معماران است. آنها با سلسله ای از خواسته ها مواجه می شوند؛ با پارامتر هایی که آنها ایجاد نکرده اند، در کشورهایی که آنها به سختی با آن آشنا هستند، و در باره ی موضوعاتی که معماران فقط به طور مبهم با آن آشنا هستند، و منتظر روبرو شدن با مشکلاتی هستند که در مغز آنها تثبیت نشده است و این برای معماران بسیار تعجب آور است. معماری در تعریف، یک سرگذشت پر هرج و مرج است. ” (کولهاس؛ 1385: 2)
محمد منصور فلامکی
” معماری، ایده ها و ارزش هایی را به وسیله ی سیستمی از علائم بصری بیان می کند.“ (فلامکی؛ 1380: 131)
منوچهر مزینی:
ایشان در مقدمه ی مفصلی که بر کتاب عرصههای زندگی جمعی و زندگی خصوصی نوشته است، شش عامل ارزشیابی معماری را مورد توجه قرار داده است: ” این عوامل بر معماری تأثیر میگذارند یا از آن تأثیر میپذیرند و یا اصولاً اساس معماری را پدید میآورند. این شش عامل را به ترتیب زیر میتوان توصیف کرد:
“1- محیط: هیچ اثر معماری را نمیتوان و نباید بدون توجه به محیط طرح کرد و ساخت، زیرا محیط هم بر معماری تأثیر بسیار دارد و هم از آن تأثیر میپذیرد. مراد از محیط، در این بحث کلیه عوامل طبیعی و یا ساخته و پرداخته انسان است، که اثر معماری در جوار آن و یا در میان آن ساخته میشود.
2- مردم: در معماری اساسی ترین عامل مردماند. از این رو، معنای هر اثر معماری بدین اصل وابسته است که این اثر معماری تا چه اندازه آسایش مردم را تأمین میدارد و در پاسخ به نیازهای ایشان کارا است. البته مردم نه تنها از نظر بیوگرافی: تعداد، جنس و ساخت و نکاتی مانند آن در معماری اهمیت دارند و در تحلیلهای معماری باید شناسائی شوند، بلکه نیازها، خواستها، عادات، اعتقادات، باورها و شیوه زندگی مردم در معماری اهمیت فوقالعاده و اساسی دارند.
3- امکانات: تمام عوامل اعم از کالبدی یا غیر کالبدی «ذات یا معنی» است که سبب تحقق یک اثر معماری میشود. هنگامی که امکانات شامل مصالح و روشهای ساختمانی میشود، از معماری جدائیناپذیرند. امکانات تنها ذاتی و یا کالبدی نیستند. امکانات مالی نیز ممکن است باعث تحقق یک پروژه معماری شود و یا آن را زنده به گور سازد.
4- اندازه ها و استانداردها: کتب و مراجعی که تعیین میکنند فعالیتهای گوناگون آدمی، از نظر معماری به چه میزان فضا نیاز دارد. همچنین بسیاری از عوامل معماری همچنان در و پله و سقف اندازههای معین و استاندارد شدهای یافتهاند. اندازهها و استانداردها در معماری از یک طرف در پاسخ به نیازهای کالبدی آدمی باید در معماری پاسخ گفته شوند، اما از تأثیر آنها بر روان آدمی غافل نباید بود. ممکن است یک فضای معماری به خوبی طرح شده باشد و واجد همه اسباب و وسائلی که برای آسایش زندگی لازم است مانند میز، صندلی، کولر و بخاری باشد، اما صرفاً به علت اندازه نامناسب خود و محدودیتی که ممکن است در آزادی حرکت و دید فراهم آورد بر ساکن خود فشارهای روانی وارد آورد.
5- نظم فضائی: معماری به حکم ماهیت خود در فضا تحقق می یابد و چون چنین است به نظم فضائی نیاز دارد. از این رو، هر چقدر خوب روابط اجزاء معماری را در دو بعد تنظیم کنیم، آن چه در حقیقت باید مورد توجه قرار گیرد روابط اجزای معماری در فضا و نظم آنها است. اما فضاها نه تنها باید پاسخگوی نیازهای مادی آدمی باشند، بلکه از تأثیر غیر مادی(روانی) فضاهای معماری نباید غافل بود. چون معماری باید مدام در پی آن باشد که علاوه بر آسایش بر یکنواختی و کسالت ناشی از زندگی عادی بر خور و خواب فائق آید، ایجاد فضاهائی که محظوظکننده باشد و روح و ذهن را بنوازد، اهمیت فوق العاده دارد. فضاهای معماری منشاء احترام، شادمانی، بیم، چیرگی، عبودیت، وحدت و کیفیاتی نظیر آن ها بوده اند.
اصطلاحاتی چون حجم های پر و خالی، فضاهای عمومی و فضاهای خصوصی، فضاهای باز و فضاهای بسته اکنون اصطلاحاتی شناخته شده در معماری هستند. از اهم وظائف معماری پدید آوردن سازمان و نظامی است که پیوند این فضاها را با مشخصاتی که ذکر آن گذشت، میسر دارد.
طراحان گرافیک برای انجام ایده های متفاوت تر روش های جدیدتری را به کار می بردند و در نهایت اتفاقی که می افتاد سبک هایی گوناگون و وابسته به طراح بود که پیش چشمان قرار می گرفت، به گونه ای که بسیاری کارها بدون امضای طراح هم نام طراح را در خود داشت. این مشخصه اما با ورود ابزاری نو که می توانست تمام فضای یک آتلیه طراحی را با تمام ابزارهای آن در خود جای دهد به یک باره دگرگون شد.
کامپیوتر تبدیل به جعبه جادویی شد که فقط با یک ورد می توانستی هرچه را بخواهی از درون آن بیرون بکشی. دیگر توانایی زدن هاشور با راپید ۲/۰ یا خلق فضاهای کنتراست با رنگ های گرم و سرد، تهیه آرت ور ک هایی که طراحی را تا آخرین مراحل لیتوگرافی ادامه دار می ساخت، اتودهای متنوع، عکاسی هایی که همه در جهت متصور ساختن ایده های بدیع بود، نشانه توانایی های طراح نبود. به یک باره همین کافی شد که بانک گسترده ای از تصاویر را به کمک اپراتوری یک نرم افزار تبدیل به تصویر خوش آب و رنگی کنی، مقداری هم چاشنی فیلتر را به آن اضافه کنی تا کار به پایان برسد.
کار تا آنجا پیش رفت که برای گرافیست بودن تنها کافی بود که یکی دو نرم افزار اجرایی را بشناسی، ۵-۴ CD تصویری داشته باشی و دیگر تمام.
شما از این لحظه یک گرافیست تمام و کمال بودید. همین که تصویری را با استفاده از چند فیلتر تغییر دادید یعنی به تمام رموز این حرفه آگاهید. برای خلاقیت در کار هم همین کافی است که از کتاب طنز تا «حاشیه ای بر عروه الوثقی»، تمامی کلمات را چنان در هم بریزید که هیچ مخلوقی در هیچ کجای عالم خاکی قدرت خواندن آن را نداشته باشد.حاصل اما ایجاد خط تولید آثاری است که تنها تفاوتشان با هم در شکل امضای پای کارها است و نه در هویت آثار.
گویی همه آنها تراوشات خواب های پریشان یک نفر است که هر بار پس از بیداری نام و امضای تازه ای می یابد. عکس هایی که از هر کاری به کار دیگر تکرار می شوند، فیلترهایی که فقط شدت استفاده شان کم و زیاد می شود تا آنجا که بهترین طراح کسی می شود که آرشیو عکس بهتری داشته باشد. دیگر از عکاسی خاص برای کار خاص خبری نیست، دیگر لازم نیست برای پوستر از توانایی یک تصویر ساز یاری گرفت. دیگر لزومی ندارد ایده طراحی عنوان را به یک خوشنویس سفارش داد و آنقدر روی آن کار کرد که نتیجه ای بدیع و ویژه حاصل شود.
راستی چند سال است که دیگر کار مشترکی مانند کارهای مشترک ممیز، احصایی را شاهد نبوده ایم؟ آیا همه گرافیست های ما توانایی حیرت آور استاد احصایی را در خوشنویسی کسب کرده اند و یا اینکه خوشنویسان در نوآوری و جسارت هر کدام ممیز زمان خودند؟
آیا دیگر هیچ پوستری نیست که تصویر سازی لازم داشته باشد؟ آیا هیچ فیلمی نیست که چون فیلم «غزل» احتیاج به نام نوشته داشته باشد؟
امروز کدام گرافیستی است که برای ساخت ایده ای منحصر به فرد به کمک دیگران احساس نیاز کند؟ آیا همه آنچه لازم است در این جعبه جادو وجود دارد؟ آیا کافی است که وردی را به نام نامی بیل گیتس خواند و همه درها را گشود؟ این کدام «علی بابایی» است که در تمام غارها را به یک نام می گشاید؟
اینکه همه گرافیک مان خلاصه شود در اپراتوری نرم افزارهای اجرایی، اگر برای کسانی که برایشان همین لقمه نانی که می رسد کافی باشد، آیا برای آنانی که خود را پیش قراولان طراحی گرافیک ایران می دانند هم کافی است؟
آیا جسارت در نوآوری، خلاقیت در اجرا و ایده پردازی های بدیع به همین منحصر است که کرسی های حروف را چنان به هم بریزیم که احدالناسی قدرت خواندن آن را نداشته باشد؟
برای آنانی که از نمد گرافیک برایشان همین بس که کلاهی نصیب ببرند ایرادی نیست که آنان به دنبال رزق و روزی اند و خطا هم نیست. اما آیا باید همه گرافیک مان خلاصه شود در همین و جسارت هایمان برای شکستن عادت های هر روزه محدود شود به شکستن خط کرسی؟
آیا دیگر برای هیچ پوستری، برای هیچ طرح جلدی و برای هیچ آگهی ای نیاز به تصویر سازی نداریم؟ آیا دیگر هیچ وقت لازم نیست که از خوشنویس مجربی بخواهیم کلمه ای را برایمان بنویسد تا ما ایده هامان را به کمک آن تبدیل به نام نوشته ای ماندگار بکنیم؟
در این مبحث تعاریف و عباراتی از سخنان بزرگان و اندیشمندان طراحی را نقل می کنیم. طراحی فعالیتی است انسانی که بر درک اشیاء روزمره متمرکز شده و بی شک از قدیمی ترین مشاغل جهان است. طراحی درست کردن اشیاء بی ارزش و اضافی است.طراحی آفریدن چیزهایی است که زندگی انسان ها را بهتر کند. طراحی در مورد چگونه کار کردن اشیاء است نه شکل ظاهرشان.طراحی سراسر تجربه از زندگی است.طراحی آغازی برای ایجاد تغییر و تحول در مصنوعات بشر است.طراحی یک تفکر خلاقانه است که جهت اثبات آن باید به پشتوانه مباحث علمی مسلح بود.طراحی علم زیبایی در قلمرو تولید صنعتی است.طراحی هنر ترکیب کردن نیازهای مصرف کننده با امکانات تولیدات صنعتی است.
از نظر تازيخي، قديمي ترين آثار كشف شده در اين زمينه، مربوط به سي هزار سال پيش است. از هنر دوران غارها تا امروز، آثار بسيار متنوعي به جا مانده است. در اين آثار، هنرمند گاه به تصاوير طبيعت نزديك شده و گاه از آن فاصله گرفته است. بر اساس اين ويژگي، آثار به سه دوره تقسيم مي شوند.
١. دوره نمادين
٢. دوره هنر واقع نما
٣. دوره هنر ذهني
تجربيات عملي طراح، به كمك روش صحيح استفاده از وسايل و به كارگيري مراحل طراحي در تمرينات پي در پي آغاز مي شود. در طراحي با سه دسته از وسايل سروكار داريم:
١. ابزار يا وسايل تأثير گذار (مانند مداد، زغال و ...)
٢. زمينه يا سطوح اثرپذير (مانند كاغذ، پارچه و ...)
٣. وسايل و ابزار كمكي ( مانند تخته شاسي، تيغ يا كاتر و ...)
ابزار و وسايل متعددي چون تخته شاسي، سه پايه طراحي و ... امكانات مناسبي را براي طراح به وجود مي آورند، اما نبود بعضي از آنها مانع طراحي نيست.
١. ابزار طراحي: به طور كلي با هر وسيله اي كه بتوان بر سطحي اثر گذارد مي توان طراحي كرد، اما وسيله يا ابزار طراحي مناسب بايد به گونه اي باشد كه طراح بتواند با آن به سرعت خط بكشد يا سطحي را بپوشاند. ابزارهاي معمولي طراحي مداد، زغال، آب مركب . قلم مو، قلم فلزي، گچ پاستل و ... هستند.
٢. زمينه طراحي: زمينه كار به همه سطوحي گفته مي شود كه طرح بر روي آن ها اجرا مي شود. موادي كه اغلب براي طراحي به كار مي روند كاغذ، مقوا و پارچه است. امروزه انواع مختلف كاغذهاي زبر و نرم، ضخيم و نازك و ... در اندازه هاي استاندارد موجود است. كاغذ ايج ترين زمينه براي طراحي است. كيفيت كاغذ بايد با ابزار مورد استفاده انتخاب شود.
٣. وسايل كمكي: براي ثابت نگه داشتن كاغذ و ايجاد شرايط مناسب براي طراحي، از تخته شاسي استفاده مي شود. تخته شاسي، از جنس فيبر يا تخته سه لا در اندازه هاي مختلف و متناسب با ابعاد استاندارد كاغذ و مقوا تهيه و براي زير دستي استفاده مي شود.
ایده ها را هرگونه جمع بندی و نتیجه گیری یا تعمیم که بر پایه علم ، آگاهی عمومی ، مبانی فلسفی و پیش فرض های عرفی باشد ، تعبیر می کنند. علاوه بر این ، در تعاریف ، ایده ها را بگونه ای دسته بندی و تعبیر می کنند که این ویژگی ها را در بر داشته باشند.
- خلاق باشند.
- نوآورانه باشند.
- مبتنی بر حل مساله باشند.
همچنین در بررسی ادبیات ایده پردازی با این درس ها نیز روبرو می شویم.
- ایده پردازی ، پیوند دقیقی با تفکر انتقادی دارد.
- ایده پردازی بر نوعی خلاقیت و یا تفکر خلاق مبتنی است.
- ایده پردازی باید خواه ناخواه همراه با نوعی مهارت ها و توانمندی هایی باشد که از جمله آن ها توانایی و مهارت بارش مغزی است.
برای آشنایی بیشتر با مبانی مفهومی و نظری ایده و نیز چگونگی طراحی یک ایده ، خوب است که با تفکر انتقادی و تفکر خلاق بیشتر آشنا شویم.
به تفکری انتقادی می گوییم که براساس سنجش و ارزیابی دقیق از اتفاقات و مشاهده ها پیش برود و با در نظر گرفتن همه عوامل مربوط و شیوه درست منطقی به نتایجی برسیم که قابل لمس هستند و خیلی های دیگر هم ممکن است که بتوانند به همان نتایج برسند. براساس تفکر انتقادی اطلاعات ما به وسیله مشاهده ، تجربه ، دلایل و ارتباط با دیگران به دست می یاد . اطلاعاتی را هم که به دست آوردیم براساس ملاک های صحیح و درست و به دقت و همچنین براساس سندهای معتبر ، روشن و بدون هیچ ابهام ، بی طرف و منصفانه ارزیابی و قضاوت می شوند .
- باید بتوانیم افکار و دیدگاه هایمان را دسته بندی کنیم وآن ها را بر اساس موضوعات مختلف طبقه بندی کنیم. این یکی از اجزای مهم تفکر انتقادی هست.
- برای ادعاهایمان ، مثلا برای این که درستی حدس و پاسخ خودمان برای یک رویداد مشخص کنیم ، باید دلیل داشته باشیم .
- باید بتوانیم کلمات و تعبیرهای خودمان در مورد هر موضوع و رویداد را درست انتخاب کنیم و برای آن دلیل داشته باشیم و همینطور بتوانیم آن را ارزیابی کنیم.
- دلایل خودمان را از طریق جمع آوری اطلاعات بدست آورده باشیم.
- بتوانیم ، با استفاده از اطلاعاتی که داریم ، حدس ها و تحلیل خود در مورد یک موضوع ، مساله یا رویداد را ارزیابی کنیم و بالاخره به جمع بندی و نتیجه گیری برسیم و یک قضاوت از موضع یا مساله و پدیده داشته باشیم.
البته باید توجه کنیم که تفکر انتقادی حتما و لزوما باعث نمی شود که به حقیقت یا نتیجه گیری صحیح دست پیدا کنیم.
- هیچ کس در هیچ کجا نمی تواند بیاید بگوید همه اطلاعات رو دارد. خیلی از اطلاعات وجود داردکه ممکن است کشف نشده باقی بمانند
- جهت گیری هر کسی می تواند مانعی برای جمع آوری و ارزیابی درست اطلاعات بشود .
- چه هدفی را دنبال می کنیم ؟
- آیا می خوایم نتیجه گیری کنیم ؟
- اصلاً چرا فکر می کنیم درست می گوییم یا حق با ماست ؟
- منبع اطلاعاتی ما چیست ؟
- چطور اطلاعات و فرضیه هایی باعث نتیجه گیری ما شد ؟
- اگر اشتباه کنیم چه اتفاقی می افتد ؟
- آیا می توانیم دو منبع نام ببریم که با دلایل ما مخالف بوده ، دلیلش را هم بگویم ؟
- چطور به این نتیجه رسیدیم که چیزی را که می گوییم درست است و حقیقت دارد ؟
- آیا برای آن چیزی که می گوییم می توانیم دلیل دیگری هم بیاوریم ؟
به تفکری خلاق می گوییم که ابتکار و کشف و نوآوری در آن وجود دارد یعنی با این تفکر می توانیم این کارها را انجام بدهیم خلاقیت یا خلق کردن یا به وجود آوردن به نوع فرآیند ذهنی است که مسئولیت تولید ایده ها و مفاهیم جدید و یا ارتباط بین این ایده ها و مفاهیم را به عهده دارد . از نظر علمی به وجود آمدن تفکر خلاق بیشتر به اصالت تناسب موضوع اشاره دارد . حالا بیاییم امروزی تر بگوییم : خلاقیت بیشتر به معنی به وجود آوردن ایده ها و چیزهای نو و یا ابتکار در موضوع های هنری که متخصصان به عنوان یک ورزش علمی ، هنری یا اجتماعی و فن آوری قبولش دارند .
آنهایی که اهل تفکر خلاق هستند این ویژگی ها را دارند :
– استقلال
– پشتکار زیاد
–کنجکاوی فراوان
– شخصیت غیر معمول
- انگیزه برای پیشرفت بیشتر
– علاقه زیاد به نظم و ترتیب
– دارای انگیزه های بالا و دانش زیاد
– قدرت گفتن اینکه من هم هستم و همچنین داشتن اعتماد به نفس
– زیبا پسند ، اشتیاق فراوان به مسائل اجتماعی دارای قدرت تأثیر گذاری بر دیگر مردم
- هدف و انگیزه را مشخص و تشخیص بدهیم .
- مهارتهای پایه را ایجاد و به دست بیاوریم .
- تشویق شدن برای به دست آوردن دانش مربوط به حوزه های مشخص و تخصصی
- برانگیختن و تشویق روحیه کنجکاوی و کشف کردن
- به وجود آوردن انگیزه به خصوص انگیزه های درونی
- تشویق و تقویت نمودن اعتماد به نفس
- دقت و اصرار داشتن در سبقت از دیگران و ارایه توانایی های خودمان
- بالا بردن سطح باورها و عقایدمان درباره خلاقیت
- ارایه فرصت هایی برای انتخاب کردن و کشف
- گسترش دادن و بهتر کردن توانایی های خودمان
- به وجود آوردن تعادل
کاشی کاری یکی از روش های دلپذیر تزئین معماری در تمام سرزمین های اسلامی است. تحول و توسعه کاشی ها از عناصر خارجی کوچک رنگی در نماهای آجری آغاز شد و به پوشش کامل بنا در آثار تاریخی قرون هشتم و نهم هجری انجامید.
در اواخر قرن نهم هجری، شاه عباس اول صفوی دست به ساخت و سازهای وسیعی در اصفهان زد. اما کاشی کاری، سنتی گذشته که به کاشی کاری معرق معروف بود پاسخ گوی حجم گسترده ساخت و سازها نبود و زمان زیادی صرف ساخت و نصب آن ها می شد.
به همین دلیل راه تازه ای برای کاشی کاری بناها ابداع شد که می توانست جایگزین خوبی برای کاشی معرق باشد. این شیوه که به کاشی خشتی یا هفت رنگ مشهور است اگر چه در مقایسه با کاشی کاری پیش از خود، ارزش هنری کمتری داشت و تنها به عنوان گزینه ای سریع جایگزین کاشی معرق شده بود، باعث شد قابلیت های هنری بیشتری در اختیار هنرمندان قرار گیرد.
کاشی هفت رنگ نوعی کاشی است که معمولا از قطعاتی به ابعاد ۱۵ ۱۵ و ۲۰۲۰ و ۱۵ ۵/۷ یا ۲۰ ۱۰ سانتی متر برای مناره و گنبد به رنگ سفید تهیه، در کنار هم چیده و طرح یا خط روی کاغذ سمبه شده، با گرده زغال روی کاشی کپی می شود و به وسیله اکسید منگنز قلم گیری می شود بعد با رنگ های مختلف اما حرارت پایین تر از رنگ اول کاشی، رنگ آمیزی می شود و دوباره به کوره می رود و آماده نصب می شود.
چون در ساخت این کاشی ها از رنگ های مختلفی متشکل از ۷ رنگ اصلی استفاده می شد آن را هفت رنگ می خواندند. رنگ هایی که مورد استفاده قرار می گیرد بیشتر رنگ های آبی، فیروزه ای، سبز، زرد، قرمز و آبی لاجوردی است و از ترکیب آن ها بالغ بر ۲۰ رنگ دیگر ساخته می شود.
طرح هایی که در بیشتر آثار به کار رفته است عبارتند از گل و برگ های به هم پیچیده، جملات شامل اسماء متبرکه و آیات قرآن یا عبارات دیگر، گلدان، پرندگان و حیوانات.
در بسیاری از بناهای تیموریان شاهد رواج کاشی هفت رنگ هستیم که به عنوان نمونه، می توان از مدرسه غیاثیه خرگرد خواف یاد کرد.
در حرم مطهر رضوی نیز استفاده گسترده ای از کاشی هفت رنگ شده و می شود.
