ظرفیت تولید کاشی و سرامیک ایران بالای 700 میلیون متر مربع می­باشد و البته این میزان ظرفیت با توجه به موافقت اصولی صادر شده و شرکت­هایی که در مرحله نصب ماشین­ آلات هستند در سال­های آتی افزایش خواهد یافت. در این میان باوجود این که امروزه شاهد هستیم، نیمی از ظرفیت اسمی کارخانجات تولیدی کاشی سرامیک، مورد بهره برداری قرار میگیرد و حدود یک سوم از این محصولات تولیدی صادر میگردد، از نظر وضعیت صادراتی موقعیت مناسبی در کشور وجود ندارد. بررسیها نشان میدهد وجود منابع کافی انرژی و مواد اولیه در داخل و بازارهای مناسب در کشورهای مجاور، نیازهای اولیه برای رشد و پویایی این صنعت را فراهم می کند. از طرفی سابقه فرهنگی ایران در تولید کاشی با طرح های زیبا و چشم نواز باعث بوجود آمدن زمینه انتقال فرهنگی را، از طریق تولیدات این صنعت فراهم می آورد. دوران قبل انقلاب اسلامی، ایران در این صنعت، جایگاه قایل قبولی نداشت و تا قبل از سال ۱۳۳۹، تولید کاشی در ایران با وجود پیشینه ۱۰ هزارساله آن، همچنان به شکل دستی و سنتی صورت می گرفت، اما از سال ۱۳۳۹ با افتتاح کارخانه کاشی ایرانا، تولیدات به صورت صنعتی و با ماشین آلات و تجهیزات جدید در کشور شروع شد.

 آمارهای جهانی تولید کاشی و سرامیک در طی سال های ۲۰۰۹ الی ۲۰۱۳ به جز سال ۲۰۰۹ که در مقایسه با سال قبل با اندکی کاهش به دلیل رکود حاکم بر بازارهای جهانی مواجه شد، تصویر مثبتی از روند تولید و گسترش مصرف محصولات این صنعت را نشان می داد. به طوری که تولید کاشی و سرامیک در سال ۲۰۱3 در جهان به ۱۱ میلیارد و ۹۱۳ میلیون مترمربع رسید که نسبت به سال ۲۰۱۲، ۶/۴ درصد رشد داشت. میزان تولید ایران در این سال حدود ۴۰۰ میلیون مترمربع و معادل ۳/۴ درصد از تولید جهانی بود. طی ۲۰ سال گذشته کشورهای زیادی با سرمایه گذاری قابل توجه و بهره گیری از آخرین فناوری تولید به جمع تولیدکنندگان کاشی و سرامیک جهان پیوسته اند که از جمله این کشورها می توان به چین، ایران، هند، برزیل، ویتنام، اندونزی، روسیه، ترکیه و امارات اشاره کرد. قاره آسیا بزرگترین تولیدکننده و مصرف کننده کاشی و سرامیک در جهان است و اروپا، آمریکای مرکزی و جنوبی، آفریقا و آمریکای شمالی به ترتیب در رده های بعد قرار می گیرند. با توجه به حجم بالای سرمایه گذاری ها در صنعت کاشی و سرامیک کشور به ویژه در سالهای اخیر به علت حاشیه سود مناسب این صنعت در گذشته هم اکنون میزان عرضه بیش از تقاضای بازار است و بازار داخلی اشباع شده است و هرگونه توسعه سرمایه گذاری جدید باید برای بازارهای صادراتی انجام شود.

 براساس آمار وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال ۱۳۹۵، 119 واحد تولید کاشی و سرامیک در کشور وجود دارد که بالغ بر ۳۲ هزار اشتغال مستقیم ایجاد کرده است. جدول آماری سازمان توسعه تجارت ایران، میزان صادرات کاشی و سرامیک در سال های ۹۴- ۱۳۹۲ نشان می دهد، به ترتیب ارقام ۱۱4، ۱۰۹ و ۱۱۲ میلیون مترمربع تولیدات این بخش به بازارهای هدف منتقل شدند.

براساسی آمار سازمان توسعه تجارت ایران، میزان صادرات کاشی و سرامیک کشور در نیمه نخست سال ۱۳۹۵ به رقم 62 میلیون و ۱۳۰ هزار و ۴۲۲ متر مربع رسید که ارزش آن 169میلیون و ۷۴۹ هزار و ۹۶۳ دلار ثبت شد. با توجه به اصل پایداری و رعایت اصول طراحی سبز، تولیدات صادرات محور، با پیوستگی حلقه های ارزش افزوده به صورت متوازن، سند چشم انداز صنعت کاشی و سرامیک در افق سال ۱۴۰۴، کسب جایگاه چهارم در جهان با ظرفیت تولید سالیانه ۷۰۰ میلیون مترمربع و ۲ میلیارد دلار صادرات، رسیدن به جایگاه چهارم جهان و افزایش اشتغال 5/2 درصد ترسیم شده است.

 حاشیه سود بالا، وجود فناوری نسبتا به روز، وجود منابع معدنی مورد نیاز در کشور، حضور بخش خصوصی در عرصه سرمایه گذاری از جمله نقاط قوت صنعت کاشی و سرامیک و عدم انسجام و هماهنگی واحدهای تولیدی در بخش صادرات، ضعف در بازاریابی علمی، ضعف در بازارسازی و شناسایی نیازهای جدید، کمبود منابع مورد نیاز و مصرف بالای انرژی از نقاط ضعف این صنعت است. باتوجه به میانگین قیمت فروش و صادرات کاشی و سرامیک شاهد این موضوع هستیم که میانگین قیمت فروش کاشی و سرامیک ایرانی برای صادرات در بین تمامی کشورهای دنیا، از پایین ترین رقم برخوردار است و البته باتوجه به این که بیشتر صادرات کاشی ایرانی به ریال انجام می شود، نرخ تغییرات ارز نیز بر این مهم تاثیر منفی می گذارد.

امروزه این خبر به گوش میرسد که بازار قطر و کشورهای دیگری برای صادرات کاشی و سرامیک باز شده است و برخی از شرکتهای تولیدی اقدام به صادرات کاشی به این بازارهای جدید کرده اند. هم اکنون نرخ فروش محصولات ایرانی در بازار صادراتی عراق به دلیل رقابت ناسالم بسیار پایین تر از نرخ اصلی آن میباشد و این رقابت ناسالم منجر به ضرر و زیان بازرگانان و البته تولید کنندگان کاشی و سرامیک گشته است. لذا باید برای ورود به بازارهای صادراتی جدید سیاست های مشترک و موثری از طرف نهادهای ذیربط تدوین و اجرایی گردد، تا شاهد تخریب بازارهای جدید صادراتی همچون بازار عراق و فروش کالای کاشی ایرانی با قیمتی به مراتب پایین تر از قیمت واقعی کاشی در بازارهای صادراتی نباشیم۔

منبع: مجله سرامیک و ساختمان